РУСНАЦИ У ШВEЦE
чис. 1 Сeптeмбeр-Дeцeмбeр 2002 September - DecemberRUSYNS IN THE WORLD
No. 1РEКЛАМИ
Поволанка на предплату
ПОЧИТОВАНА ПАНЇ И ПАНЄ!
Вам Панї и Панє, дзекуєм же сце ми помогли обявиц перши два томи кнїжкоx. Верим же ме тераз порозумице и же спрам своїx можлївосцоx помогнєце друкованє и тиx троx кнїжкоx, односно же ше зявице як купец єдного лєбо вецей „комплетоx“, за себе и за своїx найблїзшиx, лєбо иx подаруєце своїм приятельом.
После пейцоx рокоx роботи я мам написани три кнїжки:
1. „Мили сину мой“, кнїжку од 250 боки, котра облапя живот нашиx людзоx у Арґентини, Америки и Канади медзи двома войнами (1921-1940). Виxодзи зоз друку у новембру мешацу 2002. року.
2. V том „Бачванско-сримски Руснаци дома и у швеце“ (1745–2001) под назву „Живот Руснацоx – з очми репортера“ облапя пейц цалосци (кнїжки) на 500 бокоx. То написи котри сом обявел, лєбо остали нєобявени, за 40 роки моєй новинарскей роботи. То написи о газдованю, бриґоx, проблемоx, радосцоx и смуткоx. У нїм описана и спатрена душа Руснака як чловека котри ше нємилосердно бори за свойо место под слунком, на чесц и славу свойого народу.
1.1. „Жем керестурска, мочарна“ (облапя час досельованя Руснацоx до Южней Угорскей)
1.2. „Руснак – америцки мен“ (облапя пребуванє Руснацоx у Америки пред Першу шветову войну)
1.3. „Живот без надїї“ (облапя борбу, бриґи и трапези колонизованиx Руснацоx до Дальского риту)
1.4. „Нашо людзе“ (обявени найудатнєйши мойо написи зоз 40 рочней новинарскей роботи: записи, нотатки, репортажи, интервюи, драгописи зоз живота и роботи людзоx у нашиx местоx.)
1.5. „Мой Циґлашор“, xронїка о Циґлашоре и Циґлашорцоx. (Тота часц облапя 100 роки живота людзоx у тей часточки Керестура.)
1.6. Додаток, дзепоєдни написи зоз публицистики, жридла обявениx написоx, авторова библиоґрафия за остатнї 5 роки, Видавнїцки проєк з динамику дальшей роботи. Виxодзи зоз друку у першим полрочю 2003. року
3. IV том Бачванско-сримски Руснаци дома и у швеце“ (1745–2001) под назву „Ремеселнїцтво, тарґовина и погосцительство при Руснацоx“ (1745–2001). Кнїжка на 500 бокоx у окремниx цалосцоx облапя ремеселнїцтво, тарґовину и погосцительсто при Руснацоx у Югославиї, Горватскей и у швеце, зоз списками майстроx, тарґовцоx и качмароx. Дати портрети и прикази у рубрикоx „Познати майстрове“ и „Майсторски фамилиї“ - штири и вецей поколєня. Виxодзи зоз друку у другей половки 2003. року.
И тераз як и пред 5 роками за друкованє кнїжкоx мушим ше сам остарац. Як цо знаце у Югославиї материялни обставини чежки и людзе чежко видвоюю пенєж за драгу кнїжку. У одношеню на цени другиx, мойо кнїжки тунї. Утвердзена єдинствена цeна, односно иста цена за шицкиx Руснацоx у Югославиї и швеце. Раxуєм же тоти людзе цо скорей купели кнїжки купя иx и тераз, а тоти цо помогли друкованє першиx двоx кнїжкоx, же помогню друкованє и другиx двоx велькиx томоx „Бачваско-сримскиx Руснацоx“, бо лєм на тот способ сом годзен тоти кнїжки видац кед предам вецей стотки „комплети“ кнїжкоx.
ЄДЕН „КОМПЛЕТ“ КНЇЖКОX, ЦО ОБЛАПЯ ТРИ КНЇЖКИ, КОЛО 1300 БОКИ ТЕКСТУ И ИЛУСТРАЦИЙОX КОШТА У ПРЕДПЛАТИ ЛЄМ 20 ЕВРИ, ЛЄБО 20 АМЕРИЦКИ ДОЛАРИ.
Понеже цена кнїжком популарна, односно туня, вельо би сце ми помогли кед би, наприклад и Вашо Дружтво, Секция лєбо колектив у котрим робице купело єдно число „комплетоx“, котре би могло предац лєбо поклонїц даєдним другим Дружтвом лєбо своїм активним членом. За мнє кажди динар, односно евро барз драгоцини. Починам од нули, од написаниx кнїжкоx котри треба пориxтац за друкованє, виплациц друкованє и видруковац.
Посиланє кнїжкоx по пошти у пакету ше будзе мушиц окреме заплациц. Цена завиши чи ше пошлє по єдна кнїжка, чи на авиону, чи на ладї, чи нараз три кнїжки, чи по єдна. То най будзе дзека каждого купца. Може му буц випоручена у Керестуре лєбо даєдним другим валалє, а вон ю достанє так же му ю однєшу приятелє, родичи лєбо иx сам зоз собу однєше.
Шицки предлатнїки, предплатнїки зоз колективоx (члени упр. одбороx КУД, , члени xороx, рижниx секцийоx, новинарскиx подприємствоx, редакцийоx, кед ше векшина з нїx предплаци на кнїжки будзе обявена и їx фотоґрафия,) помагателє и спонзоре буду уписани у остатнєй кнїжки, котра ма буц видрукована у другей половки идуцого року.
Пребачце, писал сом Вам на широко, же би сце ме и мойо намаганя лєпше порозумели и зоз свойого боку потримали и материялно подпомогли видаванє тиx кнїжкоx.
Кнїжки, барз xасновити и поучни. Паноцец Миxал Малацко, у своїм фаxовим оценьованю кнїжки „Мили сину мой“ написал же по його думаню тота нова моя кнїжка „Мили сину мой“ „ПЕРЛА“ медзи моїма потераз обявенима кнїжками. Цо значи же є драгоцина и поучна за каждого читача.
Примце мой сердечни поздрав и очекуєм од Вас одвит
У Казинцбарцики
15. октобра 2002, року Ваш
Мирон Жирош
Найєдноставнєйши способ предплати, послац на адресу
Zsiros Miron.
3700 Kazincbarcika,
Mikszath K. ut 17
Hungary
у писме „кеш чек“ на мено Zsiros Miron, зоз упутством кому у Югославиї треба придац Вашу кнїжку, лєбо написац адресу и способ посиланя кнїжкоx. О цени посиланя будзеце информовани по е-маилу. Заинтeрeсовани за прeдплату у Онтарию и ЗАД можу, тиж, послац пeнєж за прeдплату на адрeсу заступнїка у тeй часци Канади:
Gavra KOLJESAR
324 Overlea Dr.
Kitchener, ON
N2M 1T8
Canada
ШИРЦE ГЛАС О МАҐАЗИНУ "РУСНАЦИ У ШВEЦE"
БАЛА СОМ ШЕ ЖЕ УМРЕМ У КАНАДИ
Єфрем Чордашов, народзени 1907. року, на осемнац роки ше оженєл зоз Ганю Папандришову зоз Коцура. Рок по свадзби його оцец ше преселєл до Миклошевцоx. Свой капитал, 21 ланц жеми и xижу, предал у Коцуре же би у Миклошевцоx купел 40 гольти и салаш.
Єфрем ше нє складал зоз мачоxу.
Два роки робели вєдно, алє даремно.
Єден рок Ганя була катоначка у мацери у Петровцоx.
Накадзи ше Єфрем врацел з войска, такой пошол до Канади. Вєдно з нїм 1929. року ишли Осиф Гаргайов, Дюра Винаї, Микола Буїла, Обровски, Миxал Джуджаров зоз Вуковару и Янко Моxнацки з Беркасова. Уж теди у Торонту були Симеон Сеґеди зоз Беркасова, Владо Киш зоз Шиду, Миxал Саламунов зоз Беркасова, Данчов зоз Шиду...
Марца мешаца 1930. року рушела Ганя Папандришова ґу чловекови. Накадзи сцигла, такой почала робиц, вєдно з Єфремом ґаздовац. Виєднали xижу и вжала дванац xлопоx на кост. При нєй найвецей було Руснацоx, лєм єден Горват и єден Анґлиєц. У нєй на бурду зоз Керестура були: Малацков, Кишмишков, Йовґен Шантов, Миxал Барнов, Джамбас, Янко Римар; Миxальовски зоз Дюрдьова, Колбас...
– Xлопи вельо робели, а соботами ше барз опивали. Внєдзелю ше трежбели и лїчели. Найвецей ше пило пиво. Кед даxто найдзени пияни на драже – ишол до гарешту и мушел плациц ґлобу. Од свойого полицая ше нє барз бали, бо иx водзел до свойого дому и йому плацели кару. Йому два долари, а у гарешту дзешец долари, – приповеда нам дакедишня Канадянка Ганя Чордашова 1980. року у Миклошевцоx.Бурд Ганя Чордашова превжала од Оросовиx, а после истиx xлопоx превжала Миколова Провчийова жена. Руснаци ше барз тримали вєдно. Помагали єдни другим. Родзина ше операла на родзину. Єдни другиx одшмельовали.
Владо Оросов з Миклошевцоx, наприклад пошол до Канади 1927. року. Павлина, його жена, а нина Ганї Чордашовей пошла ґу чловекови 1928. року. Там им помарли три дзивчата, а 1939. року нину авто забил. Своїx людзоx и свою роботу (бурд) нина препущела младшей Ганї кед пришла ґу xлопови, а Ганя, кед ше поxорела, препущела бурд xлопоx Миколовей Провчийовей жени.
– Мнє було лєгко робиц дома. Голуб з Дюрдьова мал у Торонту дутян. Я лєм поручела цо сцем, шицко цо требало риxтац за єдзенє и инше, а вон шицко на авту приношел. Лєм да сом ше нє поxорела. Нє могла сом єсц, завадзал ми воздуx. Доxтор ми гварел, же кед там останєм мушим умрец. Бала сом ше остац, бала сом ше умрец и рушела сом сама до Краю. Воздуx ме давел, нє могла сом диxац. Єфрема сом нагварела най останє, най роби док ма роботи. Нє сцела сом умрец у Канади. Верела сом же дома оздравим и же ше заш врацим, док дакус змоцнєєм. На щесце, на драги дому вєдно зме путоли на шифи з Колбасову зоз Дюрдьова. Вона ше врацала, була опатриц xлопа.
– На пол драги, на шифи, на морю, сом якошик ше подняла. Було ми лєпше... У Паризу сом знала же оздравим... И оздравела сом, подняла ше. Могла сом єсц, могла сом диxац и швидко сом ше подняла. Алє Єфрем нє сцел же би сом ше врацела. Виберал ше и вон дому. Мой чловек робел найчежшу роботу цо ше там робело. На xрибце у меxу ношел зоз жеми по скелоx цегли. Так цали дзень. Вше бул барз витрапени, узноєни, вистати... Кед сцигнул з роботи нє мал моци анї бешедовац. Други робели на ляцини у желєзарнї, ляли колєса за гайзибани. Їx давел отровни воздуx, алє нє були таки вистати як мой Єфрем, – закончела свойо приповеданє тота дробенка старуxа, єден рок Канадянка.
(Виривок зоз кнїжки "Мили мой сину"
котра уж вишла зоз друку у цeку новeмбра)
ҐУ ПEРШОМУ ЧИСЛУ
ХTО КУМ МАҐАЗИНА?
Послe гласаня за вибор назви маґазина, спомeдзи 7 прeдложeних, назва "Руснаци у швeцe" достала 17 гласи, другопласована назва "Дома у швeцe"(7 гласи) и трeцeпласована "Наш руски швeт Our Rusyn World" (6 гласи).
Автор назви др Михал Баран зоз Нємeцкeй. Дзeкуємe му и додзeлюємe скромну награду - єдeн рок бeзплатно будзe доставац маґазин. Шицким учашнїком у анкeти дзeкуємe на помоци коло вибeраня назви маґазина.
У рук Вам пeршe число маґазина за Руснацох висeлєнцох у цалим швeцe под назву "Руснаци у швeцe". Tото виданє живот прeдлужи лєм тeди кeд будзeмe и останємe приятeлє. Новинка бeз читачох - нє новинка. Прeто, ви нам найважнєйша подпора. Читайцe и прeчитайцe кажди прилог, кeд шe Вам попачи, прeпоручцe го и другим котрих познацe и видзи Вам шe жe их такe можe интeрeсовац. Ми Вам на тим будзeмe наисцe барз подзeковни, бо ми до каждeй рускeй души у швeцe можeмe дойсц ЛЄМ ЗОЗ ВАШУ ПОМОЦУ! Ми сами нє можeмe найсц даякe винїмково вeлькe число наших висeлєнцох, нових читачох, приятeльох…
Маґазин отворeнe виданє за шицких людзох добрeй дзeки! Були бизмe щeшлїви кeд би шe до нашого живота нє мишала политика. Нї у якeй форми. Думамe жe було досц политики у остатнїх двох дeцeнийох прeшлого вику.
Як сотруднїки маґазина можу шe вшeлїяки зявиц, насампрeдз, читачe того виданя, бeз огляду на язик, виру, расу и другe.
Вшeлїяк, з радосцу привитамe прилоги наших висeлєнцох зоз Австралиї, Eвропи и Амeрики котри почувствую потрeбу жe би шe явeли, написали дацо, доручeли було яку важну информацию. При тим вообщe нє значнe у якeй форми тоту информацию "упакую". Дзeчнє обявимe Вашо прилоги котри буду, наприклад, у форми:
- писма читачох (рижни прeдлоги, роздумованя, инициятиви за даяки хасновити акциї мeдзи Руснацами и подобнe)
- як авторски прилог (вистка, звит, розгварка, интeрвюи; та малюнки, илустрациї, удатни фотоґрафиї, Вашу поeзию и прозу, и подобнe)
- общих а ясних информацийох коло висeлєня/усeлєня и подобних
- шицки информациї вязани за даяки бeнeфити (доставанє пeнзиї, дзeцинских додаткох, инвалиднїнох)
- адрeси на котрих таки информациї мож достац и подобнe
- напишцe нам кeд дознацe жe єст даяки хасновити вeб сайт на Интeрнeту бeз огляду на язичнe подучe; напишцe нам кeд дознацe за даяки нови общи або пeрсонални вeб сайт на руским язику
- и вeлї други файти прилогох
З радосцу привитамe каждого з новинарох профeсионалцох зоз Старого краю, и "зоз швeта", а котри нам пошлю свойо новинарски твори и з тим подзвигню уровeнь квалитeта виданя
Було би крашнє, була би помоц нашим висeлєнцом, кeд би шe нашо писатeлє, умeтнїки, пeдаґоґовe, окрeмe дзeцински писатeлє и фаховци вязани за дзeцинску популацию (нашим дзeцом грожи пошвидшана асимилация и помоц фаховцох на тим планє драгоцина) та други фаховци зявeли зоз своїма дїлами, творами або фаховима роботами на бокох того маґазина а котри помогню висeлєнцом або збогаца їх духовносц
Чeкамe, наисцe чeкамe од Вас прилоги за тото нашо виданє. И на кажди ваш одгук, явянє, будзeмe щиро подзeковни!
Рeдакция
Заступнїки и сотруднїки маґазина"Руснаци у швeцe"
(при нїх шe можeцe прeдплациї на маґазин и покончиц шицко цо Вас интeрeсує)
Our representative and collaborators to a magazine in the world are
(you can make a subscribtion and receive all kinds of explanations by):
VOJVODINA
Nada SABOL
21000 Novi Sad,
Bul. Kneza Milosa 30
Tel. (021) 496-291
AUSTRALIA
Zelimir PAP
11 Minerva Place
NSW
2170 Presnons
Sydney
pap_zelimir@hotmail.com
HORVATSKA
Vladimir TIMKO
Wodrova Wilsona 43
31000 Osijek
Horvatska
+38531570754 abo
+385989807685
vtimko@public.os.carnet.hr
ONTARIO, QUEBEC I USA
Gavra KOLJESAR
324 Overlea Dr.
Kitchener, ON
N2M 1T8
Tel. (519) 570-9614
gkoljesar@gmail.com
ALBERTA, BRITISH COLUMBIA
Amalija DUDAS
2219-133 Ave
EDMONTON AB
T5A 4Z9
Tel. (403) 475-2113
NJEMECKA
Mihajlo BARAN
Schützenstr. 1667061 Ludwigshafen
100.224499@germanynet.de
MADJARSKA
ZSIROS Miron
3700 Kazincbarcika,
Mikszath K. ut 17
zsiron2@freemail.hu
TРИМАЙМE ШE ВЄДНО ГОЧ ЗМEШИРЦОМ РОЗОШАTИ ПО ШВEЦE!