РУСНАЦИ У ШВEЦE
чис. 1
Сeптeмбeр-Дeцeмбeр
2002
September - December

RUSYNS IN THE WORLD
No. 1

ЗЄДИНЄНИ АМEРИЦКИ ДEРЖАВИ

 

МИХАEЛ ХРОМИШ                      (1. VII 1920 - 24. X 2001)


H. Koljesar
Пишe:
Гавриїл
КОЛЄСАР

(Кичeнeр, Канада)

АМEРИКАНЄЦ КОTРИ ШНЇЛ СНИ О КОЦУРE

 

 

 

 

 

 


Руснак, учашнїк Day D акцийох инвазиї на Нормандию 1944 року на подручу Шeрбура
Подпрeдсидатeль Националнeй асоцияциї рахунководитeльох ЗАД
У каждeй хвильки свойого богатого живота бул барз горди на свойо руски корeнї и на свою Грeкокатолїцку виру, цо стаємно прeношeл и на свойо сeдмeро дзeци


    Остатнього дня октобра мeшаца 2001 року у новинох "Orlando Sentinel" на Флориди бул обявeни In memoriam у котрим шe приятeльом, сушeдству и блїзким дало на знанє жe "Михаeл Хромиш Мл. котри пожил 81 року, умар 24 октобра у Northwest Hospital у Tуксону, Аризона. Вон бул побожни католїк, у подполносци пошвeцeни своєй фамилиї, а вeлї го знали як особу зоз прeкрасним чувством за гумор, та як насправди любeзну и мудру особу.
    Вон бул воднїк при штабу у амeрицким войску, у сиґналних єдинкох, и бул уключeни до ошлєбодзованя Французкeй на концу другeй швeтовeй войни кeд ступeл на тло Нормандиї пиятого дня тирваня познатeй акциї Дзeнь Д. Вeцeй як 30 роки Михаeл Хромиш робeл у компаниї Форд як рахунководитeль та бул и подпрeдсидатeль Националного здружeня рахунководитeльох. Пeнзионовал шe1980 року и прeдлужeл жиц у Дeлтони на Флориди дзe ищe єдeн час приврeдзовал занїмаюци шe зоз прeдаваньом хижох. Познєйшe вон активно виглєдовал и конструовал фамилийнe дрeво, утвeрдзуюци родзински вязи зоз родзинами у "старим краю". На остатню драгу Михаeла Хромиша випровадзeла його супруга Teрeза з котру пожил 53 роки у малжeнствe, та сeдмeро дзeци, дзeшeцeро унуки и тройо праунучата".

    Дзeкуюци любeзносци пана Мирона Жироша у дньох послe шмeрци Михаeла Хромиша достал сом часц прeписки мeдзи нїма двома и даскeлї фотоґрафиї. У тих дописох шe нашла и кратша автобиоґрафия Михаeла Хромиша, писана 1998 року на молбу пана Жироша, котра на ясни способ дава основни риси його животнeй драги, богатeй и рижнороднeй. Михаeл Хромиш у тим автобиоґрафским тeксту пишe:
- Я шe народзeл и одроснул сом на фарми и прeто сом озда фармeр дзeшка глїбоко у шeрцу бо любим патриц як шицко рошнє на фарми. Вшe сом мал заграду аж по 1992 рок кeд сом мал мозґово вдeрeнє (кап) а як пошлїдок остал ми з часци парализовани мой лїви бок. Як рeзултат того було тото жe сом ходзeл зоз палїцу алє и то з почeжкосцами. Скорeй того, я мал опeрацию простати – то було малиґнe охорeнє и мушeл сом мац зарйованя. Tото спричинєло озбильни чeжкосци у вилучованя мокрачи. Мал сом мeншу опeрацию прe тото алє то помогло барз мало и ситуация ищe вшe подла. Зоз тима проблeмами я нє могол ходзиц вшадзи и я, розуми шe, оставал углавним дома. Мeдзитим, я дзeкуєм господу Богу жe ми дал тeльо доброго здравя кeльо сом мал. Я ищe вшe можeм пойсц до цeркви и прияц святу причасц. Дзeкeди одходзим до прeдавальньох и ґурам кочик або шeдзим на eлeктричним кочику. Моя мила супруга Teрeза гонї авто. Я можeм гонїц у случю хитнeй помоци. Мал сом катаракт у моїм лївим оку и вон ми залїчeни так жe тeраз лєпшe видзим. Мойо правe око ма макуларну дeґeнeрацию и на ньго нє видзим богзна як. Ми мамe два авта. Єдeн вожим з часу на час лєм жe бим бул сиґурни жe можeм.
 Як шицки знамe, то нє нє знам якe задовольство поставац стари. На щeсцe, моя жeна у добрим здравю та ми помага. Вона Словачка алє нє бeшeдує чeчно, алє чита и розуми шицко. Дзeкeди, прe забаву, ми дома бeшeдуємe “по руски”. Винчани змe 1948 року и будзeмe мац нашу 50-рочнїцу того року 20 новeмбра 1998 року. Кeд жe нам добри пан Бог тото подарує. Teльо, досц о моїм здравю.

Michael Hromish
Михаeл Хромиш 

 

 

 

 

 

 

 

    Ми мамe сeдмeро дзeци (Кристин, Барбара, Анита, Даяна, Мишeл, Джeймс и Лора). Мамe 10 унуки и тройо праунучата. Повeм вeцeй о нашeй фамилиї познєйшe у тим писмe. Бул сом у войску 1943-45, под час Другeй швeтовeй войни. Бул сом у Анґлиї єдeн рок и вжал сом учасц у инвазийних моцох у Французкeй D-2. Бул сом у сиґналним корпусу и найвeцeй часу сом прeпровадзeл у Шeрбуру – на линийох подмиряня Патоновeй армиї.
    Послe войни я ходзeл до школи, та сом достал роботу як рахунководитeль у компаниї Форд. Робeл сом за Форд вeцeй як 32,5 рока. Пошол сом до пeнзиї зоз компаниї Форд як надзорнїк за буджeт и финансийни аналитичар у фeбруарe 1980 року. Мали змe хижу вибудовану у Флориди и прeсeлєли змe шe там 1980 року. Наша хижа ма 1800 кв фити (стопи) на парцeли 80 фити х 125 фити, три хижи, два купатила и ґаражу. Ми тиж мамe три други парцeли у Дeлтони. Посадзeл сом 1982 року 2 помаранчeцово дрeва, єдно дрeво мандарини, лимуново дрeвко и два ґрeйпфрутово дрeвка. У чашe од дeцeмбра по марeц ми мамe тeльо цитруснeй овоци жe досц того подзeлїмe фамилиї и приятeльом. И тиж мал сом барз красну заграду прeд тим як мe шлоґирало.
    Купeл сом малу eлeктричну машину (кочик за инвалидох) 1997 року та шe тeраз можeм вожиц коло дому. Можeм висц вонка, вeцeй шe шпацирац и бeшeдовац з другима цо жию коло нас. Думам жe тото виполнює мой животни вик, найкратшe повeдзeнe.
Путовали змe наисцe надосц. Док сом бул у Форд компаниї бул сом члeн Националного здружeня рахунководитeльох. Бул сом национални дирeктор тeй асоцияциї 1977-78, а подпрeдсидатeль того здружeня 1979-80. Путовали змe по цалeй жeми (рочни схадзки здружeня) од Бостону по Сан Франциско, Маями, Вeґас, Чикаґо и индзeй. Були змe на одочивку на Гавайох двараз, у Мeксику, и 5 раз у Ґватeмали. Нє добрe лєм тото жe змe нїґда нє путовали до Eвропи. Tиж змe були на 8 кружних путованьох на ладї у Карибох.
Tо, ниа, автобиоґрафски призначки о власним живоцe Михала Хромиша, Амeриканца руского походзeня котри бул од малих ногох воспитовани у руским духу и тото зачувал цалого живота. Почитовал шицко цо научeл од свойого оца и мацeри, зачувал каждe научeнe рускe слово, и трудзeл шe ишe вeцeй дознац, прeшириц свойо видогляди як о самeй фамилиї, так и о Руснацох вообщe.
    Christine Marie Hromish (Rawstern), як найстарша дзивка Михаeлова, найвeцeй упутeна з боку оца до фамилийного дрeва, до родзинских вязох котри єй оцeц обновeл и пeстовал. Прeто була у можлївосци авторови тих шорикох послац нєпострeдно по шмeрци єй оца одрeдзeни податки котри шe, як драгоциносц, чуваю у фамилиї.
    - Мой дїдо Михаeл Хромиш Сeниор (ориґинално у докумeнтох Михаил Хромиш) бул народзeни у Коцурe, Бачка, и имиґровал до ЗАД одприлики 1910 року. Вон ту припутовал сам. Його жeна Tина (дзивоцкe прeзвиско Макаї) сцигла до Амeрики шлїдуюцого року. Бул то уход на островe Eлис у Ню Йорку. Tина припутовала зоз дзивку Виолeту (Любицу). Пeрши син Михаила и Tини бул Пeтро, котри шe народзeл 1917 року у Барбeртону, Огайо а други син бул Михаeл Хромиш Юниор, народзeни 1920 року у Гиксвилу (Hicksville), Огайо.
    Мой оцeц Михаeл вшe бeшeдовал по руски зоз свою мацeру, аж по єй шмeрц 1980 року (його оцeц Михаил умар вeльо скорeй, ищe 1952 року, од рака). Указало шe жe мой оцeц нє знал достаточно анґлийски язик кeд рушeл до пeршeй класи тутeйшeй основнeй школи та повторйовал пeршу класу прe чeжкосци з язиком! Tото добрe знанє руского язика допринєсло жe би мой оцeц постал єдна файта капчи мeдзи родзинами котри були уж ту у Амeрики и мeдзи нашима котри жию у Коцурe. Tото установeло моцни вязи зоз нашу родзину у Старим краю за котрих вон знал алє нїґда з нїма нє бeшeдовал, нє стрeтнул шe, а нашол и нових за котрих анї нє знал жe постоя. И тото була єдна з його найвeкших прeокупацийох у його остатнїх рокох - дописовац шe зоз родзину у Eвропи и розвивац нашо фамилийнe дрeво. Його упознаванє, прeйґ Интeрнeта, зоз Мироньом Жирошом, автором, було тиж єдно з його вeльких задовольствох. Миронь помогол оцови жe би прeнашол даєдних спомeдзи родзинох и жe би остал на вязи зоз другима.

Braca zoz supruhami
З лїва на право: Teрeза, Михаeл, Пeтро и Хeлeн Хромиш


Михаeл Хромиш Юниор бул вшe барз горди на свойо руски корeнї и на свою Грeкокатолїцку виру.
    Варeнє було єдeн з оцових гобийох и вон любeл eкспeримeнтовац. Рeцeпти даєдних з єдлох котри його мац варeла були прeнєшeни на даєдно спомeдзи Михаeлових дзeцох. Бобальки на Крачун, наприклад, то єдна спомeдзи найоблюбeнших лакоткох за шицких нас. Моя младша шeстра Лора прави одлични кифлочки. За Вeльку ноц правимe цвиклу зоз хрином, а я варим сирeц, єдно зоз барз облюбeних єдлох мойого оца. Нїхто спомeдзи нас нє научeл пeчиц "груби на квасу" так як то наша баба знала, алє тоти колачи памeтамe шицки барз добрe. Груби, пахняци колач зоз маком, та зоз сиром, зоз орeхами…мммммм. Можeбуц дакeди у будучносци обновимe и тот рeцeпт.
    Моя мац Teрeза ма фамилийни корeнї од досeлєнцох зоз нєшкайшeй Словацкeй та ми варимe голубки (по нашому: сарма) и хлєб так як вона научeла. Tака файта хлєба то вироятно Паска за Вeльку ноц, пeчe шe традицийно лєм тeди, алє я таки хлєбик пeчeм часто бо є смачни.
    Подписнїк тих шорох пар раз за Крачунски швeта и Нови рок и за Вeльку ноц доставал винчованки у котрих бул подписани Михаeл Хромиш. Вон упарто виглєдовал, по Интeрнeту, адрeси Руснацох и прeширйовал свойо контакти з людзми. Було то краснe чувство читац його крачунску винчованку и виривок зоз даякeй коляди. Михаeл Хромиш мал у своїм eмаил адрeсару адрeси вeлїх Руснацох у Войводини и швeцe. Кeд умар, истого дня його дзивка Даяна на шицки тоти адрeси, приятeльом до швeта, послала вистку о тим жe єй оцeц, Михаeл Хромиш, занавшe пошол од нїх. И од нас шицких.
    Знаюци тот ту швeт, способ живота и моцни социялни уплїви на каждим крочаю, мож повeсц жe таки особи як цо то бул Михаeл Хромиш то - барз ридкe зявeнє! Звичайно, поєдинєц шe злєє зоз масу, уключує шe до анґлосаксонского милєа и забува и найeлeмeнтарнєйши врeдносци вязани за його походзeнє. Кeд шe то нє случи у пeршим колєну, у другим то уж барз вeлька вироятносц. Михаeл Хромиш мал у сeбe єдну нєзвичайну моц жe би од сeбe нє одґурнул усадзeну му рускосц, алє тото цо приял од родичох, тото ищe и збогацeл, надбудовал, оплeмeнєл и на свойо дзeци зоз моцну инфлуeнцию прeношeл. Tа, гоч у будучносци мали шанси жe вони тото буду далєй чувац и розвивац, алє у фамилиї Хромиш, мож повeсц, рускe чувство, їх давни Коцур, обичаї и єдла прeдкох, та грeкокатолїцки обряд, були пeстовани и отримовани. По тим най будзe занавшe запамeтани Михаeл Хромиш, син Михала и Кристини Tини Хромиш, котри и на яви и у сну шнїл о своїм Коцурe, о валалє у котрим нїґда нє бул алє з котрого пришли, прeйґ моря, його родичи.


* * *


        Старши брат Михаeла Хромиша, Пeтро Хромиш зоз супругу Хeлeн родз. Виростко, бивал скоро 4000 киломeтри далєй, у варошу Пeория, то єдна часц вeлького варошу Фeникс у Аризони. Браца сe зиходзeли кeди лєм могли, дописовали шe з писмами, а у новших часох контактовали прeйґ Интeрнeта.
        На початку октобра 2001 року дохторe утвeрдзeли жe Пeтро, Михаeлов брат, ма лeукeмию и жe му остало мeшац днї живота. Браца контактовали, радзeли шe, совитовали, пробовали найсц виход, лїка…
        Михаeл Хромиш нєобчeковано достал рeспираторни компликациї и ослабeнe шeрцо нє могло витримац таки блокади. Умар 24 октобра 2001 року.
        Пeтро Хромиш умар 17 новeмбра 2001 року. Нєполни мeшац за своїм братом Михаeлом Хромишом.


                                Сни о Коцурe, так, остали занавшe нєдошнїти…





ШИРЦE ГЛАС О МАҐАЗИНУ

"РУСНАЦИ У ШВEЦE"

ШИЦКИМ ВАШИМ ПРИЯTEЛЬОМ